Relational consent… of: hoe duidelijk is consent in de praktijk?

De principes van relational consent (deel 01)


Question

-R- vroeg achteraf na een lezing: Je sprak over “relational consent”, Hans. Kan je daar meer over zeggen?
Answer:
Anders dan bij “legal consent” -dat meer gaat over handelingen die al-dan-niet zijn toegestaan door de onderdanige partij die ze meemaakt (consent heb je als door je partner geen “nee” meer wordt gezegd)- en anders dan de definitie van informed consent zoals dat vaak onder ‘kinksters’ wordt gebruikt (consent heb je als er ergens allebei geïnformeerd “ja” of zelfs maar “ach tja” tegen hebt gezegd), is “relational consent” voor mij een manier van denken over “consent” die meer in gaat op de relatie tussen ‘spel’-partners.

Hoe duidelijk is consent in de praktijk van je relatie(s)?

Als we serieus nemen dan relational consent soms zelfs kan blijven bestaan als iemand even “nee” zegt… Juist omdat we allemaal weten dat we soms uit schrik nee zeggen tegen dingen die we eigenlijk wel willen maar nog niet helemaal durven. Juist als we serieus nemen dat relational consent ook afwezig kan zijn, zelfs als iemand “ja” zegt omdat we allemaal weten dat mensen soms “ja” kunnen zeggen tegen dingen om de ‘verkeerde’ redenen… dan wordt het allemaal wel behoorlijk vaag toch?
“Daarmee lijk je dan wel allemaal #MeToo-situaties op de hals te halen, als je niet meer kan kan vertrouwen op het antwoord dat iemand geeft, toch?”

Ik denk dat het mee valt. Ik denk zelfs dat het vaak zo zal zijn dat mensen ‘spelen’ met consent en dat het telkens de relatie is die duidelijk maakt, niet alleen wat er mogelijk is in een specifieke (BDSM-)dynamiek, maar juist ook wat er wenselijk is.
Daarbij doel ik dus niet eens op een nauwkeurige definitie van die relatie maar ik heb het over het gevoel van mensen dat zij in een (BDSM-)relatie staan tot elkaar. Dat maakt dingen mogelijk! Een BDSM-relatie waar het commitment en het verantwoordingsgevoel naar elkaar het mogelijk maakt dat we ongelijkwaardig met gelijkwaardigen om kunnen gaan.
Laten we wat kijken naar dat ‘relational consent’:


Gelijkwaardige onderhandeling is de start

In mijn ogen nog steeds een interessant boek om te lezen:
Johan Huizinga, Homo ludens: proeve eener bepaling van het spel-element der cultuur*
Het idee van de “homo ludens” is een mensbeeld waarin de mens eerst en vooral een spelend wezen is. Oorspronkelijk gepubliceerd in 1938.

Want natuurlijk ontmoet je elkaar als gelijkwaardige mensen. Dat is een uitgangspunt in BDSM: vanuit gelijkwaardigheid (die zelfs is vastgelegd in de 1e grondwet) begint iedere relatie altijd met een zekere ‘onderhandeling’.

Iedere relatietherapeut herkent het subtiele gevecht om de macht dat in iedere (non-BDSM) relatie speelt. Bij BDSM is dat explicieter, véél explicieter. Maar ook hier: de basis is gelijkwaardigheid en van daaruit beginnen we een onderhandeling over de vorm van ongelijkwaardigheid die voor beiden een basis zal zijn voor een (BDSM-)relatie. Die onderhandeling kan kort of lang zijn, op papier of mondeling, verbaal of zelfs voornamelijk non-verbaal, maar er is altijd een eerste fase waarin je beiden kiest voor de partner in dit ‘spel’ (in de ruime zin van het woord). En waarbij je dus ook beiden kunt zeggen: “vriendelijk dank voor de interesse, maar dank je, nee!”

Versieren is de start van onderhandeling

Lees hier meer over bij de term “consent seduction”*, een term van Joe Bean in zijn lessen over ‘negotiation and consent’ in de jaren ’90

Wanneer je iemand verleidt in de scene die signalen geeft Top of Dom(me) te zijn of die als zodanig bekend staat in de BDSM-scene waarin jij je begeeft, dan zal het zonder meer tegen vallen als deze persoon niet aan de slag zou gaan met elementen van BDSM in de relatie. Als een Dom(me) buiten de scene iemand versiert en er wordt niet tevoren gesproken over de mogelijkheden en onmogelijkheden van BDSM, of als in de scene een Dom(me) er geen blijk van zou geven rekening te willen houden met jouw ervaringsniveau of met andere van jouw grenzen (fysiek of emotioneel). Of als zo’n Dom(me) nog buiten de dynamiek gelijk begint over “dit zijn nou eenmaal de dingen die ik van je eis” (dus eigenlijk stap 1 over slaat), dan is zo iemand wel een risico voor jouw ontdekkingsreis.

Omgekeerd, als je iemand verleidt die zich als bottom/ submissive/ masochistisch presenteert, dan mag je verwachten dat zo iemand ook een eigen verantwoordelijkheid neemt om aan te geven wat iemand zoekt in BDSM, waar je gelukkig en waar je ongelukkig van wordt (voor zover je dat weet), waar grenzen zouden kunnen liggen van wat wenselijk/haalbaar is. En als zo iemand er geen blijk zou geven om met (verschillen in) ervaringsniveau rekening te willen houden of met andere van jouw grenzen (fysiek of emotioneel) maar als zo’n Sub nog buiten de dynamiek gelijk laat merken “al dat gepraat.. kunnen we niet gelijk beginnen? Zoals Mr. Grey” (dus ook onderhandeling over slaat), dan is zo iemand wel een risico voor jouw ontdekkingsreis.

Niet dat je iemand dan gelijk de rug zou moeten toekeren maar…

je speelt in BDSM altijd op eigen risico.


Een duidelijk start van de dynamiek

Ik vind het altijd belangrijk om het verschil duidelijk te maken tussen het moment dat je uit de gelijkwaardigheid stapt en daarvoor. Ook Consensual Nonconsent is uiteindelijk ook consensueel. Want anders is het namelijk ineens “mishandeling” of “verkrachting”.
Vandaar dat ik regelmatig zeg dat misschien het belangrijkste safe-word wel “groen!” is.

Of het een begin van een 24/7 TPE-relatie is of de start van een spannende avond… Dat moment bewust te accentueren, dat geeft ook een duidelijk moment om op terug te kijken en het geeft ook een moment aan in de tijd waarop er afspraken lagen die blijkbaar aan beide kanten met voldoende consent gevoed werden om toen te beginnen met “de dans tussen mensen” die in mijn ogen iedere relatie altijd is.
Met het woord “dans” probeer ik aan te geven dat de manier van macht verdelen dus niet een vaststaand gegeven is. Er is niet een éénmalig moment waarop alles volgens de wet wordt vastgelegd. Het is een dynamiek die in beweging is met de manier waarop de relatie tussen de betrokkenen in beweging is.


Het relationeel consent varieert

Om het duidelijk te stellen: “consent bestaat niet als vaststaand punt!”

Relational consent, zou je kunnen zeggen, dat is eerder een gebied van overlap tussen de dingen die je allebei O.K. zult vinden als je er op terugkijkt. En ook dat ligt niet vast. Een ervaring die “edgy maar hot” was in de beleving van het moment kan na verloop van tijd een “lief begin” zijn geweest van de dingen die je later ontdekte. Aan de andere kant kan op precies zo’n zelfde situatie terug gekeken worden als “de eerste van een lange rij grensoverschrijdingen” en achteraf, “im nachinein” zoals de Duitsers zo mooi zeggen, een negatieve kleuring krijgen.

Dat heeft er alles mee te maken dat je consent zou kunnen zien als een “replenishable good” (gedachtengoed naar “consent seduction”*). Je kan ernaar kijken als iets dat je ‘opgebruikt’ wordt tijdens het spel. Je hebt een bepaalde hoeveelheid goodwill, een consent-krediet als het ware door door het menselijk contact onder de BDSM-relatie en door de manier waarop je onderhandeld hebt en hoop hebt gegeven op de gewenste spanning. En vervolgens ga je dat onderweg tijdens het spel ‘opgebruiken’ door te spelen met elkaar. Op deze manier bekeken is consent dus iets dat onderweg ook weer opnieuw ‘verkregen’ moet worden, gegeven en gevraagd moet worden, vergund moet worden aan elkaar.
Wat ik in mijn workshops vaak uitleg als “consent voor handelingen is iets dat verdiend moet worden”.

“Maar als je het langzamer opbouwt, dan kan ik het wel”,
“Als ik zekerder ben van jouw instemming dan durf ik het wel aan”,
“Als ik mij wat zekerder voel van jouw commitment dan mag je dat met mij doen”,
“Als ik die workshop gevolgd heb dan durf ik het wel aan”.

Deze uitwisseling van consent hoeft m.i. niet in alle gevallen volledig te worden uitgesproken of verbaal te worden uitgewerkt.

Sterker nog, als je heel eerlijk kijkt dan wordt eigenlijk maar zelden alles door beide partijen precies tot achter de komma uitgewerkt. Een precieze beschrijving wat iemand nog wel en wat iemand niet meer mag doen wordt door de meesten als een te eng keurslijf voor hun BDSM-beleving ervaren. Natuurlijk is er het onderscheid tussen de harde grenzen en de zachte grenzen. Maar dat gaat voorbij aan het gegeven dat grenzen fluctueren door de interactie.
Die schijnbaar heldere grens tussen deze handeling heeft of wel, of niet commitment, die kan niet éénduidig gegeven worden, in het spel. Die grens is altijd ‘fuzzy’, zoals een fractal, die steeds weer meer details laat zien naarmate je nauwkeuriger kijkt.


In relatie

Daarbij is de relatie vrijwel altijd leidend. Vaak hoor je mensen achteraf -soms bijna bijna verliefd- tegen elkaar zeggen:

Het is voor mij zo fijn om dit voor jou te doen!

En dat geldt niet alleen voor de sub/bottom-kant van de sessies (of van de relatie). Regelmatig hoor je ook Tops/Dom(me)s zeggen dat zij merken dat zij bepaalde dingen fijn vinden om te doen bij de ene sub (omdat deze daar de kicks had liggen) terwijl een andere sub een heel ander spel ‘uitlokt’.

Verleiden, uitlokken

Je ziet hier het verleidings-/ uitlok-aspect in het consent tussen de Top/Dom en de Sub/Bottom-polen in BDSM. In relational consent ga ik ervan uit dat zowel Dom(me) als sub hun (play) partner ‘verleidt’ tot het geven van consent voor de situaties/handelingen die opwinding geven. Misschien verleid je daarbij op enig moment de sub wel tot het doen van een stapje verder dan aanvankelijk gedacht. Maar het gaat er m.i. telkens om dat het doel is dat je jezelf achteraf goed voelt over de toestemming die je elkaar gegeven hebt want anders vermindert het het gevoelde “relational consent”.

Expliciet – impliciet

Die verleiding kan tevoren zijn geweest in de onderhandeling, door de onderhandelingen ne de voorstellen zo te brengen dat ze voor de partner aantrekkelijk zijn. Door als sub aan te geven dat je denkt (of al weet) iets aan te kunnen, dat je weet hoe te (laten) genieten, dat je weet hoe vernedering jou kan laten groeien… Of door als Dom(me) aan te geven dat je weet hoe op te bouwen, te doseren dat een handeling voor de sub aantrekkelijk zal uitpakken, dat deze daaraan de eigen kracht zal kunnen meten, de overgave of subspace zal kunnen ervaren, de erkenning van jou als Dom(me) zal kunnen voelen.

Non-verbaal / para-verbaal

Door in het spel te kijken naar de reactie op jouw reacties, want ja, ook de acties van de Dom(me) zijn vaak reacties op de uitdaging van de sub. Die kleine blik tussendoor die laat zien dat je meer kan hebben, kleine kreetjes die je laten weten wat er geraakt wordt (fysiek of emotioneel), het rechten van de rug nadat je een (emotioneel of fysieke) dreun hebt gegeven – klaar voor de volgende, het draaien van het lichaam niet van de zweep àf maar naar de zweep toe, het zijn allemaal non-verbale verleidingen tot het zetten van een volgende stap. Zinnetjes als “ik weet dat je het niet wilt en dat je het verschrikkelijk vindt maar als ik mijn XXX zou pakken en je zou niet wegkijken maar me in mijn ogen kijken, dan zou ik opvatten als teken dat je dit taboe toch wilt laten omvallen…” Waarbij XXX natuurlijk een volgend taboe-handeling is. Veel BDSM-ers met enige ervaring herkennen de ‘taboo-cascade’ die je mee maakt. De dingen die je “nooooit zal doen” en gaandeweg in de loop van soms tientallen jaren valt het ene na het andere taboe omver in jouw BDSM-carrière. Harde grenzen verschuiven soms naar zachte grenzen, zachte grenzen worden zoete grenzen, misschien zelfs zoete wensen.

Deze manier van denken zet ook de sub niet weg als willoos. Sterker nog, zonder het consent van de sub is er geen grond voor spel, letterlijk géén play-ground.

Zowel de Dom(me) die morgen hopelijk blij is met de initiatieven die zijn genomen, als ook de sub die morgen hopelijk blij is met de dingen die je hebt meegemaakt in het spel, die bepalen het speelveld. Laten we duidelijk zijn: Deze manier van denken over consent gaat uit van de wens aan beide zijden om de spel-situatie leuk, spannend, geil te maken voor de andere spel-partner(s).


Volgende week verder

Op 2 juni gaan we verder met deel 02

Relational consent (Deel 01)
Over consent en over de manier waarop het consentgesprek opstart
Relational consent (Deel 02)
Aandacht hoe het consent ‘opbrandt’ in het conto en hoe de timewarp dat voorkomt.

Sex is not the enemy!

Heb je aanvullingen of opmerkingen: plaats hieronder een reactie…

contact opnemen >


Quotes:


Neem even contact met me op voor een afspraak door hier te klikken*
West-coaching Privacy statement

 

Eén reactie op “Relational consent… of: hoe duidelijk is consent in de praktijk?

  1. Pingback: Relational consent… of: hoe duidelijk is consent in de praktijk? (Deel 02) | Kink in de Relatie: Kink Aware Coaching

Reacties zijn gesloten.